Winkelen kwestie van leven en dood

Have the courage to live. Anyone can die.

== Robert Cody, muzikant en acteur

Omring je met het leven, denk niet aan de dood

Het besef dat we sterfelijk zijn, maakt ons enorm onzeker en bang. Zo erg zelfs dat we zonder het bewust te zijn doorlopend naar meer houvast zoeken. Deze houvast drijft ons maar al te vaak in de richting van materialisme en consumentisme. Oftewel we kopen tot we er bijna bij neervallen. Totaal zinloos natuurlijk, want uiteindelijk neemt dit je angsten niet weg. Sterker nog, het vergroot ze zelfs. Hoe meer je bezit, hoe meer je nu eenmaal kwijt kunt raken.

Het leven zelf als tegengif

Het psychologisch mechanisme om met de dood en onze vergankelijkheid om te gaan, is door onderzoekers omgedoopt tot de Terror Management-theorie. Deze theorie zelf is niet nieuw. Wel nieuw is het feit dat er ook een positieve variant op deze theorie blijkt te bestaan: het zogenaamde ‘life salience’ principe. Recent onderzoek van de Vrije Universiteit Amsterdam heeft namelijk aangetoond dat je bewuster met je geld omgaat, als je omringd wordt door beelden en gedachten die je een korte en vluchtige staat van je levend voelen opleveren. Van een hagelwitte skipiste, een babyfilmpje, tot videobeelden van een groeiende plant. Goed nieuws dus voor alle shopaholics, die niets liever willen dan het gapende gat in hun hand te dichten. Het tegengif is het leven zelf!

Denken aan het leven remt het consumeren

Om de effecten van de ‘hoera-ik-leef’-gemoedstoestand op consumenten te kunnen testen, deden de onderzoekers in Amsterdam vier afzonderlijke experimenten. Bij het eerste moest het ene deel van de proefpersonen een gebeurtenis beschrijven die bij hen een intens gevoel van ‘hoera-ik-leef’ had opgewekt. Het andere deel moest daarentegen een gedetailleerde beschrijving geven van wat er met je eigen lichaam gebeurt na je overlijden. Vervolgens kregen alle proefpersonen hetzelfde positief gekleurde verhaal te lezen over het consumentisme. De groep met de ietwat lugubere opdracht bleek na afloop een stuk positiever over dit relaas, dan de ‘hoera-ik-leef’-groep. Voor de onderzoekers was dit een eerste bewijs voor hun theorie dat de steun voor consumentisme afneemt door te denken aan het leven. En ook de drie daarop volgende experimenten kwamen tot vreugde van het onderzoeksteam tot nagenoeg dezelfde conclusies. Proefpersonen die naar een filmpje van groeiende planten keken, bleken bijvoorbeeld veel kritischer over consumeren dan mensen die een schaal met rottend fruit te zien kregen.

Most people tiptoe their way through life, hoping to make it safely to death.

== Bob Proctor

Uitgangspunt bij dit onderzoek was de aanname dat er toch meer in het leven moet zijn dan uitsluitend de angst voor de dood. En dat lijkt nu voor eens en altijd bewezen. De uitkomst op zich mag dan niet zo verwonderlijk lijken, wat we hiervan kunnen leren is dat zeker wel. Het heeft er namelijk alle schijn van dat de onderzoekers met dit onderzoek een opmerkelijk psychologisch mechanisme op het spoor zijn gekomen. Een mechanisme dat wellicht ook ander (ongezond) gedrag kan helpen verklaren en bestrijden. Bijvoorbeeld overmatig eten, drinken, drugsgebruik of shoppen. Al deze activiteiten wekken namelijk allemaal een intense ‘hoera-ik-leef’-high op. Dus misschien zijn dit soort gewoontes dan ook wel te bestrijden met fijne herinneringen, babyfilmpjes en een huis vol planten.

Focus op het leven en je groeit

Wie weet kun je met het life salience principe zelfs wel fitloosheid, sombere buien en depressies te lijf gaan. Met het leven zelf als het enige medicijn. Omring je daarom zoveel mogelijk met het leven en ben op je hoede als andere mensen je angst willen aanpraten. Zowel mensen om je heen, als ook reclamemakers, politici en andere machthebbers. Waar je op focust – angst voor of zin in het leven – groeit nu eenmaal. Focus je dus op het leven en je groeit! Focus op de dood en je hebt een dood leven. De keuze is uiteindelijk aan jou!

Klaar om de dood achter je te laten en het leven dat voor je ligt te omarmen?